[10.09.2026]
Boolean Works presents: INCLAVE
An enclave is a territory enclosed within another territory. An exclave is a territory separated from the main territory to which it belongs. Both words derive from the Latin clavis, meaning “key.” Enclave and exclave both describe political space through acts of enclosing, separating, opening, and closing, and through managing political agency by inclusion or exclusion. We introduce a new clavic concept - Inclave - as a political and philosophical neologism that adds to the known clavic concepts but which is not 'spatial' nor geographical in the common sense.To start with, Inclave is a philosophical concept, à la the claim Gilles Deleuze makes that philosophy is about creating concepts. Inclave is a generic concept that deals with the spatial and linguistic differentiation of “in” as “inside” and “in” as “not,” connected to the clavis, the key that can switch and operate these opposite meanings. Inclave is an attempt to deconstruct and problematize the “spatial” nature underlying the various mental, social, and epistemological constructions in our present time, in order to liberate everything and everyone who is condemned to remain “inside” the Inclave.Inclave is a generic concept that is open to new applications, but is first applied to describe or indescribe the “Palestinian condition.” The Palestinian condition is a dehumanized position, politically and in humanitarian terms, where the Western status quo has taken a people hostage, stole their land and killing them to serve its own colonial interests. Inclave is a new political and philosophical concept that deals with the dehumanized and desubjectified human being, who only counts “negatively.” Since we lack a public Palestinian figure (when someone arises, they are killed), we need to zoom in on how to comprehend such an isolated position, as if this domination occurs outside time and space, outside political agency, crushed by Western postcolonial interests.Inclave applied on the Palestinian Condition explores how the Palestinian people are locked into a trilemma that is not theirs - 'The Jewish Trilemma', that is explained later, where, at its center, Palestinian people reside 'inside', 'within', 'surrounded by' the Inclave, as part of 'inclavic production'. Building on the political and philosophical concepts of homo sacer by Giorgio Agamben and his 'bare life' based on Walter Benjamin's 'Das blosse Leben', the 'zone of non-being' by Frantz Fanon, living in a necropolitical camp by Achille Mbembe, and being without 'the right to have rights' by Hannah Arendt, Inclave adds a structural dimension to the understanding of the horrific situation the Palestinian people are in. Inclave is a proposal for an epistemological framework that, hopefully, adds to new agency and contributes positively to a Palestinian uprising.
NL Image created by Johannes Bongers with the help of Gemini
Inclave in three cases
Case #1: The Palestinian Condition
Case #2: The singular mind vs Ecology of Mind (in progress)
Case #3: Mass media, and the capture of the dividual by the collective (in progress)
Case #1
Inclave: De Palestijnse Conditie
In Inclave: De Palestijnse Conditie staan rechteloosheid en het kamp (concentratiekamp) centraal. Verschillende politieke denkers hebben over rechteloosheid en het kamp gescheven en er bestaat een inhoudelijke lijn die loopt van Hannah Arendt, via Michel Foucault naar Giorgio Agamben. Die lijn, waarin de Soeverein en de Staat een centrale rol spelen bij rechteloosheid, en waarbinnen 'staat van uitzondering' en 'het kamp' kernbegrippen zijn, gaat voorbij aan de postkoloniale lijn van denkers voor wie het kolonialisme puur geweld is dat wordt uitgeoefend op onderdrukte bevolkingsgroepen, als onderdeel van het kapitalistisch project. Deze politieke denkers en filosofen - Aimé Césaire, Frantz Fanon en Achille Mbembe - sluiten deels aan op de eerste lijn, of geven daar kritiek op en bieden naast een nieuwe theoretische ook een materiële, fysieke en mentale analyse. Inclave probeert deze twee denklijnen met elkaar te verbinden vanuit het begrip - en de redenering volgend van Aimé Cesaire - dat het Europese kolonialisme naar binnen is geslagen en de kern van het Westers project van het toekennen van recht en rechteloosheid uitmaakt. Wat begonnen is met racistische uitbuiting van de koloniën, keert via de nazi's en de Holocaust als de logische en onvermijdelijke boemerang van het Europees kolonialisme terug, tot op de dag van vandaag waarin pro-Palestijns verzet in de westerse wereldsteden wordt uiteengeslagen, ICE het geweld op de eigen bevolking richt, anti-Israël als antisemitisch wettelijk wordt vastgelegd, maar de publieke opinie zich steeds meer tegen het pro-Israël beleid keert. We zien de effecten van het terugkerend Europees kolonialisme terug in de Palestijnse conditie. Lichamelijk aanwezig zonder politieke rechten, permanent onder surveillance, in/uit het kamp via opstanden en uitbraken, de enclaves en exclaves van Gaza en de West Bank, die als puzzelstukken onderdeel uitmaken van het permanente Israel project in wording, een verschuiven en trekken van grenzen tegelijk met het uitstoten en doden van boventallige mensen die in de kampen leven, tot vandaag dode lichamen vermengd met bouwpuin en modder.De Palestijn is rechteloos in de zin van Hannah Arendt, en wel in de conditie die voorafgaat aan alle specifieke rechten, namelijk het recht om rechten te hebben. Het fundamentele recht om deel uit te maken van de wereld waarin men kan verschijnen en waarin men politiek kan handelen. Eerder al heeft het Westen een volk uitgespuugd, de Joden, en vanaf 1948 heeft het een volgend volk haar recht op recht ontnomen, de Palestijnen. De Palestijn als gekoloniseerde bestaat niet als subject maar als "zone of non-being", Frantz Fanon volgend in zijn boeken. Deze Algerijnse filosoof en psychiater .... Volgens Michel Foucault staat de moderne mens niet meer onder het bewind van de soevereine vorst, die over leven en dood kan beslissen, en die de staat van uitzondering beheerst, maar de mens is een biologisch lichaam, dat door de staat is toegeëigend en via de instituties wordt bestuurd.De Palestijn als modern mens staat rechteloos onder het willekeurig bewind van de meest democratische staat in West-Azië, en wordt tot in iedere kier van diens bestaan gevolgd en gemonitored, altijd staan ze gereed het Palestijnse lichaam te doden.Giorgio Agamben gaat op Arendt's rechteloosheid verder waarin hij het Romeinse recht citeert, en schrijft over 'homo sacer'. Homo sacer is iemand die zonder straf gedood mag worden maar wiens dood noch werelds, noch sacraal een offer mag vormen. De Palestijn komt 'homo sacer' zeer nabij, maar deze figuur verklaart niets over hoe de Palestijn in deze conditie is beland. Homo sacer vormt een eindpunt, zonder de politieke dynamiek van verzet. Agamben kritiseert Foucault in het ontbreken van een analyse van het kamp, het kamp dat Hannah Arendt nog nadrukkelijk op de kaart zette. Het kamp, als enclave in de staat, met een binnen en een buiten, in permanente uitzondering, 'bloot leven'.Gaza en de West Bank zijn de 'necropolitieke' bezetting en de "death-world" waarin bevolkingen de status krijgen van levende doden, Achille Mbembe volgend. Na Agamben's kritiek op Foucault over het ontbreken van een analyse van het kamp geeft Mbembe kritiek op Foucault, aanzienlijk fundamenteler, omdat onder het Westers kolonialisme, de koloniale gebieden nog steeds onder soeverein gezag staan en de moderne biopolitiek niet op de koloniale onderdrukking van toepassing is. Foucault beschreef dus eigenlijk alleen de koloniale staten van binnenuit, zonder te zien dat buiten haar landsgrenzen maar wel in haar naam, nog steeds de Soeverein heerst. Koloniale bevolkingen konden daardoor niet uitbreken om hun visie op statendom of democratie te verwerkelijken.De politieke theorie geeft aan de Palestijnse Conditie duidelijk veel inhoud maar mist toch iets fundamenteels. De Palestijnse Conditie en het conflict tussen Palestina en Israel (dat geen conflict zou mogen heten omdat een zijde rechtenloos is) dwingt ons, door het openlijk misdadige, corrupte en genocidale karakter ervan, en de steun ervoor door de Europese elite die dit nog decennia zal worden nagedragen, om af te dalen in de taal en de filosofie, om verder te gaan dan het recht of haar geschiedenis, of het kamp, omdat we geen recht zoeken, noch theorie maar omdat we op zoek zijn naar een mogelijkheid tot leven. We moeten op zoek naar een basis daarvoor, waaruit we ons kunnen bevrijden, geweldloos als het kan, met geweld als het moet.Drie aanleidingen
Ik heb drie aanleidingen voor het ontwikkelen van een nieuw politiek filosofisch concept dat de menselijke conditie in het huidig predicament schetst. In 2023 heb ik Per~soon ontwikkeld, een poging om de gehele menselijke conditie in een nieuw perspektief te schetsen, in een nieuwe ontologie, waarin alle levende en niet-levende 'zijnden' met elkaar zijn verbonden: een wereld die wordt gevormd door auditieve en trilling gebaseerde relaties. Hierin heb ik een verzameling van neologismen opgenomen, een verzameling van nieuwe omschrijvingen van de mens, omschrijvingen uit alle hoeken van de literatuur en filosofie. Geen van deze omschrijvingen dekt de 'Palestijnse Conditie' en daarom moest ik hiervoor aan de slag.De tweede aanleiding is de ruimte waarin de Palestijnse Conditie zich de afgelopen 75 jaar bevindt, sinds 1948, een ruimte die ik in 2025 heb getekend. Hierin maak ik duidelijk dat deze ruimte niet zelfstandig bestaat, en ook niet fysiek moet worden begrepen al wordt deze wel ruimtelijk geattribueerd, en dat deze zich binnenin een trilemma bevindt dat de staat Israël bijeenhoudt: het 'Joods Trilemma'. De Palestijnse Conditie wordt gevormd in die trilemmatische ruimte, opgesloten in het trilemma, zich er wel binnen bevinden maar zonder politieke subjectiviteit en agency. Dit roept de vraag op, en dit is misschien wel de bodem van het concept 'De Palestijnse Conditie als Inclave', of de eerdergenoemde filosofen en politieke denkers niet te veel bouwen op een traditioneel ruimtelijk concept met een binnen- en buiten-begrip en van een te strak afgestelde constructie van negatie en affirmatie, begrippen en verbindingen die heel verschillende politiek-filosofische en rechtsfilosofische scholen vertegenwoordigen.De derde aanleiding speelde zich af tussen 2010 tot 2016 in de hybride werk- en leefplaats Stalingrad. Ik had een 'clavische' praktijk gevestigd die de beeldhouwkundige en kunsttheoretische begrippen van binnen en buiten problematiseert. Deze begrippen, waarin de mens zichzelf en de wereld begrijpt, maar die duidelijk uitdrukkingen zijn van een binair denken, dat niet relationeel is, passen totaal niet bij hoe organismen zich in het milieu bevinden, als van een scheiding tussen organisme en leefmilieu al sprake is. De clavische praktijk maakt een begin met het opheffen van grenzen, die verder gaat dan enclave en exclave, en die Stalingrad op het leven van toepassing verklaarde van het menselijk bestaan en van hun lichaam in de wereld. Deze clavische praktijk kwam ten einde, maar de kennis rond de ambiguïteit van toegang, en van binnen en buiten, en het verschil tussen architectuur en staten, bleef actief doorwerken. In de latere ontmoeting met het denken van Deleuze en Guattari, en van Bergson en van politieke denkers, werd duidelijk dat niet alleen een Revolutie der Begrippen maar een afscheid van de hele basis onder het Westerse denken moest worden genomen. Uit die praktijk is een explosie van nieuw werk ontstaan waaruit in 2025 het 'Joods Trilemma' en in 2026 Inclave werd geboren.De Palestijnse Conditie als Inclave bouwt op de eerder opgesomde reeks voort en wil aan deze reeks een nieuw subject toevoegen, dat als neologisme is gebouwd. Met 'Inclave' is de Palestijn onderdeel van een beslissende verschuiving van macht over leven, via de rechteloos gemaakte mens, naar bloot leven (bare life) in een ruimte van uitzondering, uiteindelijk naar de Inclave, een figuur waarin ruimte, lichaam en politieke status zelf intern gespleten raken. In de architectuurtheorie speelt het 'heim' begrip een rol - 'Heimelijk Thuis' noemden we een tentoonstelling uit 1997 die de fundamentele ambiguiteit van het 'binnen' als onderwerp had - terwijl we in het werk van de schrijver Maurice Blanchot een fundamenteel nieuw begrip over 'het buiten' kunnen ontdekken. Het is een rijke schare invloeden, die ons helpen het diepe onrecht de Palestijn aangedaan te ontzenuwen, de hegemonische knoop te onwarren waarin de Palestijn is verdwenen, en daaruit een politieke strategie te formuleren om aan dit onrecht een einde te maken. Want dat is de motivatie, niet het schrijven van een stuk text.Echter voor we kunnen beginnen met Inclave eerst een forse stap terug. De Palestijnse Conditie als Inclave is ontstaan, is gegroeid en is geen natuurlijke situatie. Men moet zich deze conditie zien in een verdiepend proces, in de spiraalbeweging naar beneden, van een politieke constellatie die we het 'Joods Trilemma' hebben genoemd.
Het Joods Trilemma
Het 'Joods Trilemma' is een diagnostisch model dat allereerst is ontwikkeld om mijzelf te bevrijden van de onzekerheid, die voelde als een politiek-semantische kerker, om in het denken en spreken over Palestina en Israel, van antisemitisme te worden beschuldigd. Hoe was het mogelijk dat ik hierin terecht was gekomen, terwijl het mijn werk is zoiets te begrijpen en tegen zichzelf te keren? Dat was begin 2025, waarin men nog niet over 'genocide' mocht schrijven en de Amerikaans staat en de Europese elite Israël vrij spel gaf in de genocide in Gaza. Wij waren daarvoor jarenlang persoonlijk bevriend geweest met de huidige NCAB en zijn familie, ik wist niets van zijn bestuursfunctie in het CIDI, we omarmden beiden de linkse politiek. Mijn pro-Palestijnse solidariteit was levend en heeft zijn wortels in mijn jeugd, die door een antizionistische Joodse schoonvader was verhevigd, en die met de dag groeide. Ik ontdekte in dit proces, zelf niet-joods zijnde, dat na 7 oktober 2023 ook joden zelf worstelen met de drie posities van het Joods trilemma en hoe deze op elkaar inwerken.In de literatuur wordt geen structureel verband gelegd tussen de drie politieke opspanners van de staat Israel vanaf 1948. Het Joods Trilemma laat die trilemmatische verbondenheid zien en verklaart waarom het Palestina Israël conflict zo enorm uit de hand loopt en in de toekomst alleen maar ernstiger en gewelddadiger zal worden.Hoe werkt het Joods Trilemma?
De kern van het Joods Trilemma is dat de staat Israel in 1948 op de drie dimensies van het Joods Trilemma is gebouwd. Dit trilemma is een semantische en politieke gridlock, waarin maar ruimte is voor telkens twee dimensies (als paar) en de derde daarin wordt ontkend of gecompliceerd. De drie opspanners van het trilemma Judaisme, zionisme en antisemitisme komen dus telkens in paren van twee, die de derde als opponent heeft die moet worden ontkend, of ontregeld. Deze drie paren + derde vormen drie afzonderlijke conflicten die ieder een eigen functie hebben. Het eerste paar Judaisme + Zionisme verbuigt antisemitisme en instrumentaliseert het in wat we de 'Schildfunctie' noemen (shield). Het tweede paar Zionisme + Antisemitisme verdraait het Judaisme, en heeft als functie 'Identiteitsreductie', het reduceren van de Joodse identiteit naar de functie van de staatsideologie van het zionisme. In het derde paar Judaisme en antisemitisme wordt zionisme als 'raison d'etre' van Israel geframed die alle alternatieven van zionisme onbruikbaar maakt. Deze derde heeft de functie van onvermijdelijkheid en het wist de alternatieven voor de Staatsraison van Israel.1. Judaism + Zionism: "Antisemitism is institutionalized, instrumentalized and politicized to shield Zionism from critique." This combination claims: Zionism protects the Jewish people, thereby minimizing, reframing, or instrumentalizing antisemitism for political ends. Antisemitism is no longer seen as a systemic problem within society, but as confirmation of Zionism’s necessity. The threat of antisemitism is required to prolong the zionist solution.
Structural, discursive and lobby effects:
• Antisemitism is reframed as hostility against Israel.
• Neglect of antisemitism in the diaspora (by the far-right).
• Blurring the line between religious and ethnic Jewish identity.
• Institutionalization and politicizing: organizations like CIDI, ADL, NCAB act as defenders of Israel rather than defenders of all Jews.
• Solidarity with Jewish communities becomes conditional on loyalty to Israel.
• Antisemitism is ideological lever in Trump 2 Project Esther/ Project 2025 against pro-Palestinian resistance2.
Zionism + Antisemitism: "Jewish identity is reduced to a function of state ideology. Denial of Judaism as a universal identity" This combination asserts: Jews are, essentially, Israelis or future
Israelis. Religious, cultural, and diasporic Judaism is subordinated to the nation-state. Identity is redefined in terms of security, military, and ethnicity.Structural, discursive and lobby effects:
• Jewish identity is reduced to Zionist loyalty.
• Religious and cultural Jews who are not pro-Israel are marginalised and treated with suspicion.
• Israel presents itself as the sole representative of “the Jews worldwide.”
• Diaspora Jews become trapped between their Jewishness and rejection of Israeli violence.
• Holocaust trauma is instrumentalized to legitimize state violence, shifting its meaning from remembrance to militarization.
• New antisemitic discourses (e.g. “the Jew = the colonial oppressor”) arise from the structural conflation of ‘Jew’ with ‘Israeli’.
• Judaism as a tradition of justice, ethics, and exile is overridden by statist thinking.3.
Judaism + Antisemitism: "Zionism is framed as the only protection, erasing alternatives”.This position sees Zionism as a mistaken or harmful response to antisemitism. Rather than proving the need for a Jewish state, antisemitism confirms the ethical and historical weight of diaspora – a mode of Jewish existence that resists nationalism. Political Zionism did not emerge from consensus, but from the marginalization and erasure of alternatives: Bundism, cultural Zionism, and socialist diaspora movements that placed universalism, solidarity, and pluralism above territorial sovereignty.Structural, discursive and lobby effects:
- Orthodox anti-Zionist groups (e.g. Neturei Karta) > Zionism as heresy.
- Leftist Jewish voices identify Zionism as the root cause of new antisemitism.
- Zionism is seen as a betrayal of Judaism’s ethical and universal core (Tikkun Olam).
- The Shoah demanded reflection; Zionism offered redemption through the state.
- Jews are put at risk because of Israel’s existence (boomerang effect).
- In the Islamic world: recognition of Judaism ≠ acceptance of Israel.Waarom de naam 'Joods' Trilemma?Het Joods Trilemma heet 'Joods' omdat de trilemmatische vergrendeling Joden de mogelijkheid ontneemt zichzelf - op een niet-dialectische wijze - als Joods te beschouwen. Door de vestiging van de staat Israël en van het 'Joods Trilemma' als gevolg daarvan staat het Joods zijn van antizionistische Joden altijd in oppositie tot de staat Israël. Joodse identiteit is met de vestiging van de staat Israël dialectisch geworden. En zo kan het gebeuren dat de staat Israël, nu ook wettelijk vastgelegd als Joodse staat, door niet-gelovige zionisten kan worden bestuurd. Alles rond Israël en identiteit krijgt alleen nog via de negatie betekenis. De affirmatie, die de kern van identiteit uit moet maken zonder te vervallen is een Schmittiaans wij-zij identiteit, is met de vestiging van de staat Israël onmogelijk geworden.Het drietal is semantisch, ideologisch, historisch, vijandschappelijk, identitair en religieus vergrendeld. Uit deze vergrendeling is geen ontsnappen mogelijk, en de aard van de staatsvorming van Israël - zonder de mogelijkheid zich te gaandeweg te ontwikkelen en met een permanente buitenboord hulp door sympathie, loyaliteit, economisch belang en morele schuld en met de neiging van staten zichzelf steeds dieper te gronden - maakt dat deze vergrendeling zichzelf steeds radicaler produceert. Ook uit desk-research hebben we in de oneindige hoeveelheid reflecties en woedereacties op de genocide Gaza geen trilemma ontdekt. Ook niet onder 800 lezersreacties in de doelgroep in een hoofdredactioneel artikel in de NYT konden we een enkele reactie analyseren die deze drie als trilemmatisch had verbonden. Alle paren werden benoemd, maar van de 800 reacties was er geen enkele reactie waarbij alle paren op elkaar werden verbonden laat staan het politiek-filosofisch verband ertussen, en de betekenis van ieder paar, samengesteld uit het drietal van Judaisme, zionisme en antisemitisme. De onderliggende politiek-filosofische structuur tussen 'identiteit, ideologie en vijandschap' bleef geheel onbenoemd. Terwijl juist dit het trilemmatische fundament onder Israel vanaf 1948 vormt en zoals de diagram laat zien ook model heeft gestaan voor de mondiale verspreiding in wat wij de Onheilige Alliantie 2025 noemen.Binnen de pro-Palestijnse beweging begint het onrecht dat het Palestijnse volk wordt aangedaan al aan het begin van de 20e eeuw. Die kennis is ontleend aan het massaal beschikbaar gekomen historisch materiaal uit het uitgebreide onderzoek uitgevoerd door zowel Palestijnse als Israëlische historici. De pro-Palestijnse beweging richt zich op de lange lijn van dit onrecht tot op de dag van vandaag. Mede omdat ik op zoek ben naar een sleutel in dit conflict die kan aanzetten tot handelen via een opvallend ander en nieuw geluid, ben ik als een filmeditor de historische tijdlijn gaan demonteren en gaan behandelen als het resultaat van een Westers project. Waarbij de vorming van de staat Israël vooral in dat licht moet worden gezien. Het Joods Trilemma gaat daarom niet lineair om met deze lange geschiedenis van het Palestijns onrecht en verzet daartegen. Het Joods Trilemma begint wanneer Judaisme, zionisme en antisemitisme worden vergrendeld in de staat Israël in 1948. Deze datum staat centraal en van daaraf wordt naar het verleden en naar het heden gekeken. Kenmerkend wordt het dat aan de 'Joodse Vraag' van Hertl in 1898 een 'Westerse Vraag' ten grondslag ligt: "Waarom wordt dit onrecht de Joden aangedaan?" Met het stellen van die vraag wordt het begrijpelijk dat uit die 'Westerse Vraag' ook de 'Palestijnse Vraag' moet worden gesteld. Alleen horen we deze vraag nog minder: "Waarom doet het Westen dit de Palestijnen aan?" Het kan bijna niet anders dat Islamofobie, dat vandaag de dag deels wordt gehercodeerd tot anti-feminisme, anti-links, zelfs tot anti-klimaat, aan dit Westers zwijgen ten grondslag ligt. Het 'Joods Trilemma' blijkt bij nadere beschouwing, onbedoeld of niet, boven alles het resultaat van een Westers project te zijn. Net zoals de globale verspreiding van het drietal identiteit, ideologie en vijandschap in de Onheilige Alliantie 2025 een westers project is waarvan Israël het prototype is.
Tot zover het Joods Trilemma vanuit het perspektief van de kolonisator. Het reguliere verhaal zou kunnen luiden dat het Joods Trilemma uit drie wanden bestaat, waarvan er telkens twee tesamen de derde problematiseren of ontkennen. Tussen die drie wanden is een leegte opgespannen á la Daniel Libeskind's void in het Joods Museum in Berlijn, donker en koud. Dat is de Palestijnse conditie, van het Palestijnse volk dat in concentratiekampen moet leven, en wiens leven niets waard is. Let wel, Gaza en de West Bank zijn geen enclaves zoals ze worden genoemd, maar stukken eigen Palestijns land, waarvan de kolonisator het eigendom van de grond heeft gewijzigd, en het Palestijnse volk op hun eigen grond in een nieuwe politieke realiteit heeft opgesloten. Maar Hegel heeft minstens een bruikbaar concept opgeleverd, de Meester-slaaf dialectiek, dat ook op deze koloniale relatie van toepassing is. Niet om zo iets over de slaaf(gemaakte) toe te voegen, maar om de afhankelijkheid van de kolonisator aan de orde te stellen, de afhankelijkheid van de Palestijnse Conditie zonder welke het trilemma ineenstort: zonder constante vijand geen Israëlische staat. Want de minst begrepen dimensie van het Joods trilemma, is ook een van de centrale politieke grondslagen van het Israël project: antisemitisme als de uitdrukking van het structureel onderliggende concept van 'vijandschap' (enmity in het Engels). Nu in 2026 wordt steeds duidelijker dat vijandschap als politiek concept de Israëlische politiek meer beheerst dan wat dan ook. Ik memoreerde eerder al dat Israël alleen nog maar in termen van negatie is te begrijpen, en die negatie, al die negatie is terug te voeren op de component vijandschap dat ligt verborgen onder het antisemitisme waaraan het zionisme diens bestaan ontleent.**2 Inherent aan vijandschap is de vijand, die in de 19e eeuw een Europese overheerser was, die de vorming van diens eigen identiteit had ondersteund met het verpletteren van diegenen - de Joden - die niet in een of andere staatsvorm pasten of wilden passen. Maar deze overheersing was uitgemond in een eigen staat, waarin die eerdere verpletterende overheersing als leefregel was omgezet in een staat van vijandschap. Dat kwam bovenop de externe vijandschap die ontstond ontstaan doordat het Europese probleem van antisemitisme was 'opgelost' door dit te verhuizen naar West-Azië, op de grond van de Palestijnen die aan die eerdere verplettering geen aandeel hadden gehad. Dus de eigen vijandschap, werd verdriedubbeld met het Palestijnse verzet, en het verzet dat was gegroeid tegen een nieuwe kolonisator, door de omringende Arabische landen. Deze driedubbele vijandschap kon niet of nauwelijks tot uitdrukking komen door de externe bescherming die deze nieuwe staat kreeg vanuit Europa en de VS. Alle verzet werd als antisemitisch gehercodeerd en bovenop de racistische standaard gestapeld waarmee niet-Westerse emancipatie altijd gepaard gaat.Omgekeerd is het de Palestijnse Conditie die het Joods Trilemma voedt: tussen de drie muren die het trilemma bijeenhouden bevindt zich een Inclave, een ruimtelijk-politieke kerker, die het trilemma voedt en stabiliseert. Door 1. het trilemma te benoemen en de onderscheiden spanningen uiteen te rafelen wordt 2. de ambigue kern van het trilemma, waarin de Palestijn verkeert (de mens als politieke leegte), onthult. Het is mogelijk alleen de Palestijn als Inclave uiteen te zetten, zonder op het trilemma in te gaan. Dat maakt de Inclave in abstracte zin tot een politiek-filosofisch concept, zoals homo sacer. Maar het losmaken uit het trilemma ontneemt de Palestijn als Inclave de mogelijkheid zich uit de epistemologische kerker te bevrijden. Voorts wordt in het Joods Trilemma de geschiedenis van het Palestina|Israel conflict mede in clavische termen geschetst, waarbij, kort gezegd, Israel een exclave is van het Westen en van het 'Westers Probleem'. En Israel is een kunstmatige enclave in West-Azie, die alleen kan bestaan met de exclavische donors en beïnvloeding van Westerse politiek door de massieve Israel lobby. De clavische politiek van het ontstaan van Israël en van het voortbestaan en in leven houden ervan kan niet worden begrepen zonder het uiteenzetten van het begrip clavische politiek, waar Inclave, hoewel speculatief, een nieuwe loot van vormt.Bij een natuurlijke staatsvorming van Israel had het trilemma nooit kunnen ontstaan, vergelijk daarvoor deze staatsvorming met het chaotische proces van de vorming van de Europese staten in de 19e eeuw, waar juist de Jood, als statenloze, het slachtoffer van werd. Een Europese staatsvorming die tot diep in de 20e eeuw doorliep, om daarmee de mogelijk langdurige processen van individuering te benadrukken. Ook omdat individuering in levende processen, zoals een staat, doorgaat en zich ontwikkeld. Israel werd echter als een modernistisch project ontworpen, zoals nieuwe steden in die tijd ontstonden, in een lege vlakte, al leefde in Palestina al een volk. Het politiek ontwerpen van een land op de plek waar anderen wonen, en dat dan gewelddadig implementeren, kan nooit tot stabiele staatsvorming leiden en leidt gegarandeerd tot een monster, een anomalie, een aporie. Omdat in zo'n natiestaat de innerlijke en uiterlijke samenhang ontbreekt, identiteitsprocessen dienen ertoe de eenheid te verharden en homogeniseren leidt dat in levende systemen tot kanker, tot afstoting, tot immuniteitsreacties, en andere tegen het leven gerichte gewelddadige events. Het ontstaan van samenhang is het resultaat van een proces van individuering, dat een levend proces is, een proces van het ontstaan van iets nieuws. En die tijd voor dat proces was er niet voor Israel. Hierdoor heeft het Trilemma, dat als een conceptuele ontwerpmodel is gaan uitwerken, zich tot de huidige basis van de staat Israel kunnen vormen, een trilemma die zich steeds verder verhard, en dat zich in de tijd niet heeft kunnen ontplooien. Sterker, en als een gevolg daarvan en dat laten we in het Joods Trilemma zien, heeft het structurele mechaniek van het Trilemma - identiteit, ideologie en vijandschap - de wereld in zijn Joods greep gekregen. We noemen dit de 'Onheilige Alliantie 2025', waar het trilemma op vele plaatsen op de wereld de lokale politiek beschadigt of het staatsmodel wordt. Het Joods Trilemma en de politieke leegte rond de Palestijn zijn een exportproduct geworden en domineert vandaag zelfs de Nederlandse politiek. We zien dit verder ook in de politiek van de VS of in de vorming van het huidige NL kabinet, waarin het Trilemma werkzaam is. De 'Inclave' en het 'Joods Trilemma' zijn twee politiek-filosofische topologisch onmogelijke 'ruimten', die in elkaar lussen als een Muobius ring, die beiden moeten worden begrepen om de huidige en toekomstige politieke constellatie rond Israel, Palestina en West-Azie, te begrijpen, maar afgeleid daarvan ook de wereldwijde politieke ontbinding kunnen helpen interpreteren.*1
Agamben verwijt Foucault dat hij een paradigmatisch fenomeen (het kamp) heeft genegeerd dat Foucault had moeten behandelen om de moderne macht te begrijpen. Agamben zelf daarentegen heeft de Palestijnse kwestie niet systematisch willen integreren in het hart van zijn eigen werk, terwijl zijn theorie over het kamp en de staat van uitzondering samenvalt met de Palestijnse kwestie. Zijn werk blijft daardoor gevangen in een Eurocentrische analyse die de koloniale normaliteit van de uitzonderingstoestand buiten beschouwing laat. (Johannes Bongers 2026)**2
Ik durf te bewering dat anno 2026 ook de andere twee dimensies van het Joods Trilemma, identiteit en ideologie volledig in een negatief perspectief moeten worden begrepen. Dat is hoofdzakelijk toe te schrijven aan de psychotische en paranoïa politiek van Israël, maar is ook het gevolg van de wereldwijde obsessie rond identiteit, die alleen nog als object kan worden beschouwd en niet langer als relationeel concept, wat het oorspronkelijke begrip ervan is. En relationele concepten die object zijn geworden - onder invloed van de markt en technologie - kunnen alleen worden beschouwd in termen van negatie, via andere objecten die niet-identiteit vertegenwoordigen. In deze negatieve cultuur transformeert leven in dood, hoop in wanhoop, en uiteindelijk wordt alle negatie positief gewaardeerd. In die negatie zonder affirmatie kan niets nieuws ontstaan.
